Društvo Geografski zavičajnik

LJUBIĆ – MESTO SLAVNOG BOJA

GEOGRAFSKI ZAVIČAJNIK (55)

LJUBIĆ – MESTO SLAVNOG BOJA

„Tanasko Rajić na topu“, litografija Anastasa jovanovića, Narodni muzej Boegrad

U poslednja dva veka Ljubić je, kao mesto važnih nacionalnih događaja, ušao u mnoge vojne i druge enciklopedije i istorijske knjige. Nesumnjivo je da su tekovine Bitke na Ljubiću iz 1815. godine u samom temelju srpske nezavisnosti i državnosti.

O Boju na Ljubiću, koji se odigrao 8. maja/6. juna 1815, između srpske i višestruko brojnije turske vojske, kada je, braneći topove, poginuo Tanasko Rajić, Karađorđev barjaktar iz Prvog srpskog ustanka, zna se gotovo svaki detalj. O njemu su napisani brojni tekstovi, ne samo naučni, jer je ova bitka veoma brzo nakon što se odigrala postala deo srpskog epskog bića, kao i sam lik Tanaska Rajića.

Međutim, gotovo je nepoznato da su šančevi na Ljubić brdu, u kojima su se vodili krvavi okršaji, bili jedva vidljivi već 1872. Nije obeležen ni grob slavnog tobdžije Tanaska Rajića. Iako postoji verovanje da je sahranjen na vrhu brda Ljubića, a jedno predanje govori da je Rajićeva glava sahranjena kod manastira Voljavče, nedaleko od njegovih rodnih Stragara, ni za jednu od ovih pretpostavki nema pouzdanih dokaza.

Dragoslav S. Mitrović, profesor čačanske Gimnazije, je 1925. godine beležio da su „do skora na mestu borbe stajali šančevi i jedan drveni stub koji je pokazivao mesto gde je Rajić isečen na topu“. Smatra se da je to bilo u blizini Bunkovačke česme. Ovaj izvor bio je poznat od starina i sve do tridesetih godina XX veka na Bunkovac su po vodu dolazili i varošani. Izvor je bio ispod uzvišice na kojoj je kasnije bila Železnička stanica u Ljubiću, a postoji predanje da su na njemu žeđ gasili i ustanici. Izgradnjom stanice, zauzet je deo prostora iznad Bunkovca, česma je ruinirana i vremenom potpuno nestala.

Inicijativa da se u centru Čačka podigne spomenik Tanasku Rajiću postoji još od 1896. godine. Čak su dve godine kasnije kraljevi Milan i Aleksandar Obrenović postavili kamen temeljac u našem gradu, na prostoru između crkve, Okružnog zdanja i osnovne škole. Bilo je i drugih pokušaja, a pre dve godine, kada se obeležavalo 200 godina od Boja na Ljubiću, bilo je najavljeno da će na kružnom toku u ovom mestu biti postavljen spomenik Tanaska Rajića, replika već postojećeg u Stragarima. Ali do danas to nije urađeno. (Rodoljub Petrović, Priča o Ljubiću“, Čačak, 2004; „Ljubićki vekovi“, Čačak 2015; Miloš Timotijević, „Boj na Ljubiću u zvaničnoj reprezentativnoj kulturi Čačka tokom 19. i 20. veka“, Istorijski institut Beograd, Međuopštinski istorijski arhiv Čačka, Zbornik radova, knj.31, 2016).

V. T.

Ostavite odgovor