Aktuelno Geografski zavičajnik

KABLAR – SREDNJOVEKOVNA MERA, PILOPAĆ – POGODAN ZA ŠETNJU

GEOGRAFSKI ZAVIČAJNIK (15)

KABLAR – SREDNJOVEKOVNA MERA, PILOPAĆ – POGODAN ZA ŠETNJU

01 Kablar, foto Sasa Savovic
Kablar, foto: Saša Savović

Planina Kablar visoka je svega 889 metara nadmorske visine i zajedno sa susednim Ovčarom gradi Ovčarsko-kablarsku klisuru ukupne dužine 22 kilometra, u središnjem delu dužine 13,5 kilometara, koja je u najužem delu široka svega 100 metara. Vrh Kablara izdiže se iznad vodene površine Zapadne Morave 610, a vrh Ovčara 710 metara.

Naziv planine Kablar upućuje na staru srpsku srednjovekovnu mernu jedinicu za određivanje težine žitarica. Naime, reč „kabao”, u množini „kabli”, označavao je nekoliko mernih jedinica: kabao trgovački, kabao veliki, kabao carski. Zapravo, reč „kabao” upotrebljavana je za merne jedinice različite veličine, otprilike kao što se danas upotrebljava bure. U srednjovekovnoj Srbiji kabao je bio najvažnija „sprava” za merenje težine žitarica, i spominje se u mnogim poveljama i zakonskim tekstovima.

Jesenji Kablar
Jesenji Kablar, foto: Slavuj

Srednjovekovno poreklo ima i jedan važan toponim na samoj planini Kablar. Naime, ispod njenog vrha nalazi se predeo pod imenom „Pilopać”. Naizgled nedefinisan naziv predstavlja iskrivljenu verziju grčke reči „Filopatij”, što znači pogodan za šetnju. Ovaj naziv postojao je u srednjovekovnoj župi Hvosno u Metohiji, pa je možda prenet u novi zavičaj sa pomeranjem stanovništva, ili je ovaj deo planine Kablar krstio neki od monaha iz klisure. Ono što je sigurno, naziv odgovara raskošnoj prirodi i veličanstvenom pogledu koji se pruža sa krševitih litica Kablara.

(S.Ćirković, „Mere”, u: Leksikon srpskog srednjeg veka, Beograd, 1999, str. 395; D.Rajić, M. Timotijević, Manastiri Ovčarsko-kablarske klisure, Čačak-Beograd, 2012)

Dr Miloš Timotijević, istoričar, muzejski savetnik Narodnog muzeja u Čačku

markica-geografski-zav-za-projekat

 

Ostavite odgovor