Geografski zavičajnik

DRAGAČEVO – GRADINE, HUMKE, KUĆIŠTA…

GEOGRAFSKI ZAVIČAJNIK (17)
DRAGAČEVO – GRADINE, HUMKE, KUĆIŠTA…

Dragacevo talasi zeleni foto Slavuj
Dragačevo, talasi zelenog, foto: Slavuj
Guca, panorama mesta foto Tomislav Zupan, Digitalna biblioteka Gradske biblioteke V.P Dis
Guča – panorama mesta, foto: Tomislav Zupan, Digitalna biblioteka GB „Vladislav Petković Dis“ Čačak

Ne zna se tačno kako je Dragačevo dobilo ime. Milisav D. Protić u svojoj knjizi o Dragačevu piše da se u jednoj hrisovulji, koju je car Dušan darovao nekom vlastelinu Dejanu i njegovim potomcima, pominju selo Arhiljevica i crkva Arhiljska, što je verovatno današnje Arilje. Dejanov sin Žarko je imao dva sina, Konstantina i Dragaša. Dragašu je pripao predeo istočno od reke Moravice i moguće je da je Dragačevo dobilo ime po njemu. Jovan Erdeljanović navodi da je Dragačevo dobilo ime po reci Dragačici.
Postoji i legenda da su doseljenici iz Čeva (Crna Gora) kada su videli ovaj kraj i kada ih je podsetio na njihovo rodno mesto uzvikivali “drago Čevo“.
Poreklo stanovništva Dragačeva i opise sela najbolje je prikazao 1908. godine, čuveni etnolog Jovan Erdeljanović. Radio je prema uputstvima Jovana Cvijića. Naravno, tada su sela izgledala drugačije nego danas. Erdeljnović piše da su sela razbijenog tipa i da pripadaju tipičnom starovlaško-raškom tipu. Podeljena su na zaseoke, a zaseoci na džemate. Pojedine porodice su živele u zadrugama koje su činile i više od 20 duša. U međuvremenu, mnogi zaseoci su narasli i postali sela.
Razlika između zaseoka i džemata je u tome što su zaseoci čisto geografski pojam. Oni obuhvataju veći broj porodica i na takvom su položaju da čine posebnu celinu prema ostalim delovima sela.
Džemati obuhvataju manju celinu – rod – bratstvo – familiju. To je obično nekoliko kuća najbližih rođaka (uglavnom braće), koja se nalaze jedna uz drugu. Džemati se nazivaju prema prezimenima.
Mnoga mesta u Dragačevu imaju imena koja su znaci starih naselja i ljudskog stanovanja. Tako da u Dragačevu ima puno Selišta, Crkvina, Kućišta, Humki, Gradina.
O selištima se malo zna. Pretpostavlja se da su na mestima sa takvim nazivima nekada bila naselja.
Kućišta su u vezi sa starijim doseljenicima i obično se zna koja je porodica živela na takvom mestu.
Humke su mesta koja su verovatno nekada bili ilirski grobovi. Neki istraživači smatraju da su slovenski i srpski. To su oble gomile od ilovače, visoke do dva metra i prečnika nekoliko metara. Mnoge su se sravnile sa zemljom, a mnoge su ljudi raskopali.
markica-geografski-zav-za-projekatCrkvine su mesta na kojima su bile crkve ili manastiri. Verovatno su ih porušili Turci. Spolja nema očuvanih zidova, ali kada se malo zakopa nailazi se na kamenje. Narod ih je smatrao svetim mestima. Na praznicima su se ovde održavali narodni sastanci.
Gradine su mesta ostataka starih tvrđava i kula.
(Literatura: Naselja, poreklo stanovništvo, običaji – knjiga 8, priredio Borisav Čeliković; Grab: selo Dragačeva – Živorad B. Šipetić)
Goran Šipetić, nastavnik geografije u Ekonomskoj i Medicinskoj školi

Ostavite odgovor