ČUDOTVORNA IKONA BOGORODICE I ZVONA ČAČANSKE CRKV

 GEOGRAFSKI ZAVIČAJNIK (27)

Bogorodica Gradacka

Postoji predanje da je u srednjem veku u manastiru postojala čudotvorna ikona Bogorodica Gradačka koja je bila stecište velikog broja hodočasnika. Nikakvi pouzdaniji podaci o toj svetinji ne postoje i danas joj nema traga. Na jednom od zvona iskopanih 1875. stoji zapis: „Ovo zvono priloži preosvećeni mitropolit gradački Nikifor presvetoj čudotvorci gradačkoj u dane blagovernog gospodina despota Đurđa.

Ikona Bogorodice Odigitrije, koja je danas u čačanskoj crkvi, je iz 16. veka. Rad je nepoznatog majstora iz Primorja. U riznicu hrama je dospela kao dar Mile Borisavljević iz Nove Varoši.

Zvono

 

Jedina sačuvana dragocenost iz srednjeg veka su svakako dva zvona iz 1454. godine otkrivena u tzv. jami-skrivnici 1875. godine, prilikom kopanja temelja za zgradu načelstva. Sa natpisa na zvonima zaključeno je da su dar gradačkog mitropolita Nikifora. Zvona su pronađena na oko 40 metara od današnje crkve. Kako je zapisao M. Valtrović, veće od dva zvona je dimenzija 0.49 m, a manje 0,27 m. Livena su od lepe sitnozrnaste bronze, a sa natpisa zaključujemo da ih je radio neimar Radoje. Kopije tih zvona čuvaju se u Narodnom muzeju Čačka i stalnoj zbirci, dok su originali u Narodnom muzeju u Beogradu.

Ilija Krivačić, očevidac iskopavanja, zapisao je: „Prilikom kopanja temelja za zdanje našlo se tri komada zvona, dva su zvona manja predata Muzeju državnom u Beogradu a najveće zvono dignuto je u kube čačanske crkve koje i danas zvoni.

markica-geografski-zav-za-projekat (1)

(R. Stanić, „Nepoznate ikone u jugozapadnoj Srbiji, Zbornik za likovne umetnosti, knj. 11, Novi Sad 1975, 260-261; D. Rajić, Ikone čačanskog kraja (XVI-XIX vek), Čačak 2001, 19; S. Novaković, Dva priloga k srpskim starinama, Glasnik SUD, knj. XLI, Beograd 1875, 353-361; A.I. „Značajna starina“, Sion., Beograd, 31. decembar 1875, 734, 735; B. Radojković, „Srednjovekovna zvona Bogorodice Gradačke“, Bogorodica Gradačka u istoriji srpskog naroda, naučni skup povodom 800 godina Bogorodice Gradaačke i grada Čačka, novembar 1992, Čačak 1993, 115-123; Prota Rad. Krečković, „Čačanska crkva“, Pravoslavni kalendar sveti Lazar za prostu 1926. godinu, Užice, 1925, 93; M. Valtrović, „Stara srpska zvona,“ Srpske ilustrovane novine, br. 3, Novi Sad, 18. Avgust 1881, 37.)

(http://cacak-dis.rs/dig_bibl/pregledlist.php?pageNum_Recordset1=19&totalRows_Recordset1=36&arhiva=1146

http://cacak-dis.rs/dig_bibl/pregledlist.php?pageNum_Recordset1=8&totalRows_Recordset1=36&arhiva=1147)

Miloš Živanović, veroučitelj čačanski

Ostavite odgovor