Kultura

POREKLO MUZIČKIH INSTRUMENATA KOD SRBA

Izložba „Poreklo muzičkih instrumenata kod Srba“, kustosa-arheologa Igora Đurovića iz Narodnog muzeja iz Kragujevca bila je postavljena u Galeriji Narodnog muzeja u Čačku, u okviru nacionalne manifestacije „Muzeji Srbije, deset dana od 10 do 10“ sa temom „Muzej u gostima“, d 11. do 20. maja. Đurović je na osnovu arheoloških, istorijskih, etnografskih i drugih podataka napravio sintezu svojih multidisciplinarnih istraživanja na polju prvih pojava i razvoja muzičkih instrumenata prisutnih u praksi kod Srba.

Izložba je po rečima autora nastala nakon četiri godine istraživanja, što je krunisano knjigom i studijom o istoriji instrumenata od paleolita do srednjeg veka. Urađena je i rekonstrukcija srednjovekovnih muzičkih instrumenata, koji su kružili ovim našim prostorima, a neki su postali i deo tradicije i nacionalni muzički instrumenti. Izložba osim zaključaka, o 25 glavnih instrumenata, nastoji da prikaže njihovo poreklo i najstarije arheološke nalaze na kojima su pronađeni, kao i način na koji su pojedini instrumenti ušli u našu muzičku praksu.

-Glavni zaključci ukazuju na to da naš narodni muzički instrumentarijum pokazuje da smo mi narod evropski, da od paleolitskog vremena imamo iste instrumente kao drugi evropski narodi, mada svi oni pripadaju zapravo svetskoj baštini. Imamo mnogo sličnosti sa Germanima, Baltima, Grcima, Italicima i td, dakle, delimo isti kulturni prostor. Naši nacionalni instrumenti su u nekom dobu doživljavali promene, i nisu svi ušli u našu praksu. Najstariji nalaz su koštane svirale iz neadertalskom periodu, datiraju oko 43 hiljade godina pre nove ere, to su nalazi iz Slovenije i pripisuju se neadertalskom čoveku sa prostora Alpa. Tu je i zujača iz paleolita, daščica ili kost, koja se okači na drvo, vrti iznad glave i proizvodi zvuk. Kod nas je poznata kao dečji instrument. Najstariji nalazi frule, našeg nacionalnog instrumenta, su iz Belgije i Češke i pripadaju periodu od 25 hiljada godina pre nove ere. Javlja se u bronzanom periodu u Francuskoj, Engleskoj, a nalaza ima i na našim južnim područjima. Iznenađenja nema, sve je imalo svoj tok. Upustio sam se u celokupnu istoriju čovečanstva da bih pratio kretanje instrumenata. Harfa, lira i tambura dolaze iz Mesopotamije, gde je pronađena najveća koncentracija različitih instrumenata. S Aleksandrovim osvajanjima tambura stiže u Grčku, a za nas je značajna, jer svojim oblikom utiče na formiranje gusala. U celom svetu muzika je do 3200. godine pre nove ere postojala na ritualnom, magijskom nivou. Za te rituale su korišćene svirale, bubnjevi i slični instrumenati. Od tog vremena se pojavljuju instrumenti zabavnog karaktera, tambura, lira i harfa, potom i svirala i tada kreće civilizacijski razvoj zabavne muzike – ističe Igor Đurović.

Završnog dana manifestacije održana je i promocija njegove knjige „Poreklo muzičkih instrumenata kod Srba“, koja prati pojave instrumenata od praistorijske Evrope do danas.

GUSLE MILIKIC

Autor smatra da više instrumenata u srpskoj praksi imaju začetak u najdaljoj praistoriji u paleolitu, da su i drugima tamo koreni, ali se pojavljuju kao rezultat kontakta sa drugim narodima u antičkom i srednjevekovnom dobu. Đurović u knjizi analizira razvoj gusala od praistorije do srednjeg veka, prve pojave frule i nastanak piska, a potvrđuje i postojanje tambure, karaba, dipli i gajdi, tarabuka, bubnja i drugih instrumenata u starim dobima. Etnolog Ivana Ćirjaković tokom trajanja ovog programa organizovala je više radionica za decu na kojima je najmlađima, uz istoriju pojedinih instrumenata, demonstrirano i sviranje na njima. Gost prve radionice bio je guslar Andrija Milikić.

Z. L. S.

 

Ostavite odgovor